IEO Edicions
Lo balestrièr de Miramont (lg) (ATS 174)
Parution : 01/04/2006
ISBN : 2859103880
136 pages
12.50 €
Robèrt MARTI
Lo balestrièr de Miramont (lg) (ATS 174)
Sul planastèl de la Calmesiá, èran plan un cinquantenat, los que montavan al castèl de Miramont, en traversant lo vialtge dels Sarrasins, dins lo calabrun d’un ser de davalada. Lo mond èran defòra per véser aqueles òmes armats e feluts coma de lops vièlhs, trempes d’aver gasat Viaur, cargats de sacas e d’arcas de totas menas, que butavan a còps de pès e de ponhs un òme e doás femnas joves mièjas nudas, totes estacats pel còl amb un cordèl coma s’èran de vedèls. Aquel an de gràcia 6 – quina gràcia ? – de 1374, los rotièrs de Berenguièr l’Albigòt tornavan de çò que sonavan «la caça». Reputat per sa dexteritat a la balèstra, lo bèl e ferotge Berenguièr amagava un secrèt...

Robert MARTY est né le 21 février 1944 à Albi (81). Il a baigné dans l’occitan maternel de la Bastide de Saint Just sur Viaur. Son parcours professionnel dans l’enseignement, et son engagement culturel n’ont fait que renforcer son amour pour cette langue.

Président de l’Institut d’Etudes Occitanes pendant 10 ans, il a été le directeur du secteur Edition et Diffusion de l’I.E.O : IDECO.

Écrivain reconnu (il aura les honneurs d’Apostrophes avec B. Pivot) il publiera plusieurs romans en occitan, l’Ombra doça de la nuèch, lo balestrièr de Miramont … qui ont pour cadre la vallée du Viaur.

Il est aussi connu sous le surnom de Padena ; personnage humoristique avec lequel il fit de nombreux spectacles.

Son engagement l’a conduit tout naturellement sur les traces de Jean Boudou. Et c’est à travers son travail remarquable en tant que Président de l’association Ostal Joan Bodon qu’il a permis que soit concrétisé un de ses plus beaux rêves : réhabiliter dans le territoire qui l’a vu naître et grandir, la mémoire de cet écrivain hors du commun, celui que certains qualifient à juste titre de Camus Occitan.
Robèrt Martí es nascut lo 21 de febrièr de 1944 a Albi (81). Banhèt dins l’occitan mairal de la Bastida de Sant Just de Viaur. Son percors profesional dins l’ensenhament, e son engatjament cultural an totjorn afortit son amor per aquesta lenga.

President de l’Institut d’Estudis Occitan pendent 10 ans, foguèt lo director del sector Edicion e Difusion de l’IEO : IDECO. 

Escrivan reconegut (reçauprà los onors d’Apostrophes amb Bernard Pivot), publicarà mantuns romans en occitan, l’Ombra doça de la nuèch, lo balestrièr de Miramont... qu’auran per cadre la valada de Viaur.

Es tanben conegut jos l’escais de Padena, personatge umoristic amb quin faguèt d’espectacles nombroses.

Son engatjament lo menèt naturalament sus las piadas de Bodon. E es gràcias a son travalh remirable coma President de l’associacion Ostal Joan Bodon que permetèt que siague concretizat un de son sòmis los mai bèls : reabilitar sul territòri que lo vegèt náisser e grandir, lo memòri d’aqueste escrivan, que d’unes sònan lo Camus Occitan.

Revue de presse
Consulter lo balestrièr de Miramont Sèrgi Viaule www.jornalet.com, 30/03/2013
lo balestrièr de Miramont
Qual poirà estudiar e dire un jorn çò que lo riu Viaur e sa valada auràn portat a la literatura occitana? Çò solide es qu’òm s’alassa pas de vistalhar e tornar vistalhar aquela mitica contrada entre Roèrgue e Albigés. E quand un escrivan de la trempa de Robèrt Martí nos convida a i trevar un còp de mai, seriá pecar que de lo i seguir pas. D’alhors, emai per saupre pas dire se Viaur se trapa vertadièrament al centre de la literatura nòstra; siaguesse pas que geograficament, podem afortir que lo riu es quasi al centre d’Occitània. País de contes e de legendas, lo Segalar es estat trevat per fòrça escrivans nòstres e pas dels mens precioses. Dins aquestas condicions Robèrt Martí, que n’es —vòli dire qu’es del país—, podiá pas i far pas. Coma auriá ditz lo Paure Enric Molin “Robèrt Martí es una estela de mai que podem acrancar al cèl de las Letras occitanas”.

A prepaus de l’autor, vòli soslinhar tota la reconeissença que li devèm de nos aver porgit a legir pendent de decennias, de mercés a son militantisme per una literatura occitana viva. Robèrt Martí, allòc de se consacrar plenament a son trabalh d’escritura, sacrifiquèt sa carcarrièra d’escrivan per bailejar lo sector “Edicions” de l’Institut d’Estudis Occitans. Un trabalh de l’ombra fastigós que li demandèt competéncia e valentisa. Un trabalh que demorarà per çò que lo libre a aquò d’interessant qu’es material duradís.

Mas tornem-ne al Robèrt Martí escrivan. Aquel roman medieval Lo balestrièr de Miramont es un vertadièr plaser de legida. Çò que lo caracteriza es mai que mai una atmosfèra. L’atmosfèra neblosa, fosca e aigadosa qu’ara coneissem e reconeissem a n’aquesta valada misteriosa de Viaur. Lo grand bonur d’aquesta òbra es que Robèrt Martí sapièt i portar una sisa personala e suplementària de secret e d’enigma. Las aigas de Viaur carrejan fantasticament las vidas de las femnas e dels òmes que las acèrcan. Los escrivans son pas excludits del nombre. Dins aquesta comarca de Segalar, de tot temps, la misèria sembla s’anar negar dins lo riu de las aigas fredas. Fredas que son, coma la mòrt. Non pas que la misèria siá estat una especificitat segalivòla, mas dins aqueste airal sembla mai insuportabla qu’endacòm mai. Los personatges, totes los personatges, los de Robèrt Martí coma los de sos devancièrs, que trevèron aqueles travèrses de Viaur portavan en se lo pes d’un malviure irremediablament e diabolicament fatal.

Un país qu’es pas estat espanhat per la rudesa del terren, nimai per la dels òmes. Un ròdol ont l’asirança e la folia se venon conjugar amb la pauretat e la carestiá —a mens que siá lo contrari?—. Una mena d’endrech ont lo cèl vos cai sul cap a cara e a crotz. Dins la literatura, e benlèu-ben dins l’istòria, la val de Viaur sembla èsser estada lo racaptador dels proscriches, dels faidits emai qualques còps dels bandits. Mas tanben un asili pels ideioses de tot calibre. Lo coctèl ideal per descabestrar los deliris dels unes e las imaginacions dels autres.

L’encontrada foguèt pas esparnhada per la guèrra dicha “de cent ans”. E fai tirar, una sisa de malastres de mai sus una molonada de malurs! Es aquel tarrible episòdi que nos conta l’autor dins son obratge. O fan en desvolopant un ambient vertadièrament engerdable de violéncia e de fatalitat entrevescadas. Coma se la man del diable èra pausada sul país. Lo roman es prenent. Un còp legit lo primièr paragraf, lo libre se pòt pas tornat pausar. Lo legeire es coma embelinat per una atmosfèra pegosa de lordariás descricha amb una causida de mots espectaclosa de precision. Es aquí que residís lo torn de fòrça literari de l’autor: rendre la descripcion d’unes situacions dramaticas amb una naturala economia de mots.

Un còp de mai Robèrt Martí, nos balha a legir una lenga a l’encòp druda e leugièra. Avèm aquí de paginas d’una narracion viva e dinamica dins una lenga que raja suaument. Un debit que, per oposicion a las aigas fòlas de Viaur, apasiman. Non soncament aquel roman es un plaser d’emocions repetidas longamai, mas es tanben una òbra literària d’un confòrt de legida rarament egalat dins la literatura nòstra. Coma dins la bona tradicion de l’escritura occitana, las frasas i son cortetas e netas. Lo vocabulari es triat demest lo pus universal e lo pus eficaç. Per nòstre regal, de libres coma aqueste, ne tornam demandar.

Vòli acabar aquesta presentacion per convidar lo monde a mirar e remirar las cobèrtas de la colleccion “Atots” entre, a la gròssa, las annadas 1990 e 2000. Son l’òbra de la plasticiana Josiana Daunís que s’investiguèt fòrça amb Robèrt Martí per balhar al public occitan un produch libresc de tria. Las cobèrtas èran a n’aquela epòca coloradas, mirgalhadas e gaujosas. Ai enveja de dire qu’èran ensolhadas. Tot lo contrari de las cobèrtas de l’ostal “Letras d’òc” que son tèrnas e afalidas. La cobèrta es ja un convit. Es una pòrta de dintrada. Se la pòrta sembla la d’una preson, benlèu que lo passejaire aurà pas enveja de la butar.
Sèrgi Viaule
www.jornalet.com, 30/03/2013
Retour au sommaire des articles
Réalisation : William Dodé - www.flibuste.net | Graphisme www.charlottelambert.net | IEO Difusion - IEO/IDECO - ZA plaine St-Martin - 81700 Puylaurens Remonter Repojar